Hiç Duyulmamış Bir Ağaç : Tespih Ağacı

Hiç Duyulmamış Bir Ağaç : Tespih Ağacı

Aziz ağaç, Mısır akasyası, İran leylağı, Hint leylağı gibi isimlerle de tanınan Tespih ağacı yaklaşık 8-12 metre boyunda ve kışın da yapraklarını döken bir ağaç türüdür. Ağacın leylak renkli çiçekleri mayıs ve haziran aylarında açmaya başlar ve sarı turuncu renkli meyveleri çiçeklerin arasında yer alır. Çin ve Kuzey Hindistan kökenli bir ağaç olan tespih ağacı, ülkemizde cadde ve sokaklar ile park ve bahçelerde dekorasyon amacıyla yetiştirilir. 

Tespih Ağacının Faydaları

Ağacın kendine özgü koyu yeşil renge sahip yaprakları böcek öldürücü etkiye sahiptir. Aynı zamanda ağacın meyveleri ve kökü de zehirleyicidir. Tespih ağacının kabukları ve kök kısmı ishal, bulantı, baş dönmesi ve bayılmaya yol açabilir. Kusturucu özelliğinden dolayı zehirlenme vakalarında kullanılabilir. Kabızlığı önler ve solucan düşürücü etki sergiler. Tespih ağacının yaprakları macun haline getirilerek yaralara sürüldüğünde iyileştirici özelliğe sahiptir. Ağacın meyveleri ise romatizmal problemlere iyi gelebilir. Ağacın dalları ve gövdesi kullanılarak mobilya ve müzik aletleri yapılabilir. Ağacın meyveleri kurutulduktan sonra içindeki tek iri çekirdekten tespih yapılır.

Tespih Neden Yapılır?

Tespih aslında tornada işlenebilecek sertlikteki her tülü maddeden yapılabilir. Örneğin zümrüt, elmas, yakut, firuze, akik, yıldız taşı gibi değerli ve yarı değerli taşlar tespih yapımında kullanılabilir. Ayrıca amber, yaban keçisi boynuzu, geyik boynuzu, bufalo boynuzu, deniz kaplumbağasının kabuğu, gergedan dişi, balina dişi, su aygırı dişi fildişi gibi hayvansal maddelerden de tespih yapılabilir. Bunlara ek olarak mercan, siyah mercan, akmercan ve sedef gibi deniz canlıları ve kehribar, lüle taşı, Oltu taşı gibi fosil kökenli maddeler de tespih yapımında kullanılır. Tespih ağacının meyvelerine ek olarak abanoz, demirhindi, palmiye, pelesenk, öd ağacı ve yılan ağacı gibi ağaçlar ile narçıl ve kuka gibi bitkiler de tespih yapımında sıklıkla kullanılır.

Tespih Nasıl Yapılır?

Osmanlılarda özel bir sanat ve ustalık dalı olarak anılan tespihler kemane adı verilen tornalarda yapılırdı. Ayak ya da el ile çalışan kemaneler ile birlikte el matkapları kullanılarak yapılan tespihler günümüzde çekim adı verilen modern yöntemler kullanılarak yapılır. Tespih yapımında kullanılacak olan malzeme testere yardımıyla çubuk halinde kesilir. İstenilen tespih tanesi büyüklüğünde bölünen çubuklar torna tezgâhı üzerinde çarkuşane olarak adlandırılan bir alet yardımıyla tam ortadan delinir. Daha sonra tespih taneleri kalıba geçirilir ve sol elle ileri geri hareket ettirilirken sağ elde bulunan ardayla yontularak istenilen biçime sokulur. Tanelerin hepsinin aynı boyda olması tespihin en önemli özelliğidir. Daha sonra tespih taneleri aktarlarda satılan bir parlatma solüsyonu olan kaol ile cilalanır. Cilalanan tespih taneleri tahril olarak adlandırılan bir ip üzerine dizilir. İşte tespih yapımının en can alıcı noktası burada başlar. Tespih tanelerinin dizimi ince bir işçilik gerektirir. Tespih ipinin her iki ucu sarmal şeklinde burulur, uçları balmumu ile mühürlenir. İmamenin altındaki ve üstündeki düğümler de atılarak usta ellerde sanat eseri haline gelir.

Tespih Çeşitleri

Tespih özellikle erkekler tarafından kullanılır. Erkekler tarafından daha çok bir aksesuar olarak kullanılan tespihlerin bazı çeşitleri rahatlatıcı etkiye sahiptir. En değerli tespihler kehribardan yapılanlardır. Gram bazında satışla sunulan kehribar tespih modelleri ateş düşürücü özellikleri ile dikkat çekicidir. Eski dönemlerde tespih kolye modelleri kehribar taşı kullanılarak yapılırdı ve baş ağrısı ile guatr hastalığına iyi geldiği düşünülürdü. Mor yakut olarak bilinen ametis taşından yapılan tespih çeşitleri de en çok tercih edilen modeller arasındadır. Ametis tespihlerin eski dönemlerde sarhoşluğu önlediğine ve kişiyi rahatlattığına inanılırdı. En çok tutulan modellerden biri de kaplan gözü tespih çeşitleridir ve bu tespihin migren ve baş ağrısına iyi geldiği düşünülür. Erkekler Oltu taşı tespih ve akik tespih çeşitlerini, kadınlar ise daha çok inci tespih ve sedef tespih çeşitlerini tercih eder. Tespihin ucuna takılan püsküller de en az tespihin türü kadar önemlidir. Özellikle atın tespih püskülleri kullanıcılar tarafından oldukça fazla beğenilir. Tespih fiyatları tespihin yapıldığı malzemeye, işçiliğine ve püskülündeki malzemenin çeşidine göre farklılık gösterir.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir